واکنش رشد و عملکرد گندم به تراکم در خاک‏های شور و کشت دیم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی گروه زراعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 دانشجوی دکتری زراعت دانشگاه زابل

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی اثر تراکم بوته بر رشد و عملکرد گندم (رقم کوهدشت) در خاک‏های شور و در شرایط کشت دیم در منطقه انبارالوم در استان گلستان در سال زراعی 88-1387 انجام شد. آزمایش در 3 مزرعه با شوری‏های 73/6، 34/9 و 63/11 دسی‌زیمنس بر متر با استفاده از 4 تراکم 125، 250، 375 و 500 بوته در مترمربع و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد، افزایش تراکم سبب افزایش شاخص سطح برگ، تعداد ساقه و نیز تعداد ساقه بارور در واحد سطح می‏شود، بیش‌ترین تعداد پنجه در مترمربع در تراکم 250 بوته در مترمربع تولید شدو افزایش تراکم به بیش از 250 بوته در مترمربع سبب کاهش تعداد پنجه در واحد سطح شد. همچنین تعداد دانه در سنبله با افزایش تراکم از 16 عدد در تراکم 125 بوته به 29/8 عدد در تراکم 500 بوته در متر مربع کاهش یافت. وزن هزاردانه نیز با افزایش تراکم کاهش یافت. برعکس، بیش‌ترین ماده خشک در بالاترین تراکم مشاهده گردید. افزایش شوری خاک سبب کاهش شاخص سطح برگ، تعداد ساقه، تعداد ساقه بارور، تعداد پنجه، تعداد پنجه بارور در مترمربع، تعداد دانه در سنبله و مجموع ماده خشک در هکتار شد. بیش‌ترین وزن هزاردانه (42/38 گرم) در سطح اول شوری مشاهده شده و افزایش شوری خاک به 34/9 دسی‏زیمنس بر متر سبب، کاهش وزن هزاردانه گردید (99//36 گرم)، ولی شوری بیش‌تر خاک (63/11 دسی‏زیمنس‏ بر متر)، تأثیر معنی‏داری بر وزن هزاردانه نداشت. اثر متقابل شوری و تراکم بر تعداد پنجه بارور در مترمربع نشان داد که با افزایش شوری خاک، احتمال رشد کافی برای تولید دانه در پنجه‏ها کاهش می‏یابد و در نتیجه در بیش‌ترین سطح شوری هیچ‏یک از پنجه‏ها حتی در کم‌ترین تراکم، رشد کافی برای باروری نداشتند. از طرفی، عملکرد دانه با افزایش تراکم افزایش یافت، ولی نقش تراکم در تمام سطوح شوری خاک یکسان نبود، به‏نحوی‏‌که، افزایش تراکم از 375 به 500 بوته در مترمربع در سطوح شوری 73/6، 34/9 و 63/11 دسی‏زیمنس بر متر، سبب افزایش عملکرد دانه به‏ترتیب به مقدار 46/4، 70/7 و 51/10 درصد شد. بنابراین برای دست‏یابی به حداکثر عملکرد در خاک‏های با شوری حدود 7 دسی‏زیمنس بر متر و کم‌تر، تراکم 375 بوته در مترمربع و در خاک‏های با شوری حدود 9 دسی‏زیمنس بر متر و بیش‌تر، استفاده از تراکم حدود 500 بوته در مترمربع، می‏تواند سبب عملکرد بیش‌تر دانه در واحد سطح شود.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Plant density effect on growth and seed yield of wheat in saline soils and rainfedcondition

نویسندگان [English]

  • M.H. Ghorbani 1
  • M. Basiri 2
چکیده [English]

This experiment was carried out to investigate the effect of plant density on growth and seed yield of wheat (Kodasht cultivar) under saline soils and rainfed condition inAnbarolum region of Golestan province in 2008-09. An experiment was conducted in three fields with different salinities (6.73, 9.34 and 11.63 dS m-1) based on randomized complete blocks design. Treatments were four plant densities (125, 250, 375 and 500 plant per m2)in three replications. The results showed that with increasing plant density leaf area index, stems number and fertile stems number per m2 increased. The highest numbers of tillers per m2 was produced at 250 plants per m2, tiller number reduced with increasing plant density. The grain number per spike reduced from 16 numbers in 125plants per m2 to 8.25 numbers per spike in 500 plants per m2.Increasing plant density reduced thousand grain weights. In contrast, the highest dry matter was observed in the highest plant density. Increasing soil salinity reduced leaf area index, stems number, fertile stems and tillers number per m2, grain number per spike and total dry matter ha-1.The highest 1000 grain weight (38.42 gr) was observed in lowest soil salinity and reduced to 36.99 gr at 9.34 dS m-1 and the highest salinity (11.63 gr) did not have significant effect on this trait. Interaction effect of salinity and plant density on fertile tillers number per m2 showed that with increasing soil salinity probability of adequate growth of tiller for producing seed reduced; then, under the highest soil salinity even under low plant density tillers were not fertile. Seed yield increased with increasing plant density, but plant density role was not equal under saline condition. Increasing plant density from 375 to 500 plants per square meter under 6.73, 9.34 and 11.63 dS m-1 caused 4.46, 7.70 and 10.51 percent increase in seed yield, respectively. Therefore, It is recommended that 375 plants per m2atsoil salinity about 7 dS m-1 and less, and 500 plant m2in soils with about 9 dS m-1 salinity and higher.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Plant density
  • soil Salinity
  • Wheat
  • Yield