ارزیابی مقاومت و واکنش عملکرد دانه و اجزای آن در ژنوتیپ‌های گندم بهاره به بلایت فوزاریومی سنبله

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

بلایت فوزاریومی سنبله از بیماری‌های مهم گندم در سراسر جهان است که علاوه‌بر کاهش عملکرد باعث افت کیفیت دانه‌ها و آلودگی آنها به مایکوتوکسین‌ها می‌شود. اصلاح برای ایجاد ارقام مقاوم از مؤثرترین روش‌های مبارزه با این بیماری محسوب می‌شود. در این مطالعه 30 ژنوتیپ گندم بهاره شامل 28 ژنوتیپ گندم نان و دو رقم گندم دوروم در قالب یک طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. به‌منظور مطالعه عملکرد دانه و اجزای آن، یک بخش سالم به‌عنوان شاهد در مقابل بخش آلوده مورد ارزیابی قرار گرفت. درصد وقوع بیماری، شدت بیماری، درصد دانه‌های آلوده و شاخص حساسیت به تنش برای کاهش عملکرد (SSI) به‌ترتیب به‌عنوان شاخص‌های تیپ اول تا چهارم بیماری مورد ارزیابی قرار گرفتند. دیاگرام دوبعدی شاخص‌های درصد وقوع بیماری، شدت بیماری و درصد دانه‌های آلوده دوبه‌دو در مقابل یکدیگر رسم شد و واکنش ژنوتیپ‌های از نظر مقاومت‌های تیپ اول تا سوم با یکدیگر مقایسه شد. تجزیه مرکب برای اجزای عملکرد مشخص کرد که وزن هزاردانه کاهش معنی‌داری در بخش آلوده نسبت به بخش سالم نشان داد و کاهش عملکرد دانه در این آزمایش به‌علت کاهش وزن هزاردانه بود. دیاگرام دوبعدی ISK به‌عنوان میانگین وزنی شاخص‌های درصد وقوع بیماری، شدت بیماری و درصد دانه‌های آلوده در برابر شاخص SSI رسم شد و واکنش کاهش عملکرد نسبت به واکنش مقاومت آنها در مزرعه مورد بررسی قرار گرفت. فلات داری بیشترین کاهش عملکرد در بین ژنوتیپ‌ها و فرونتانا و سومای‌تری دارای کمترین کاهش عملکرد در بین ژنوتیپ‌های مورد ارزیابی بودند.

عنوان مقاله [English]

Evaluation of resistance and response of grain yield and yield components of spring wheat genotypes to Fusarium Head Blight

چکیده [English]

Fusarium head blight (FHB) is an important disease in wheat worldwide that reduces grain yield, quality as well as contaminates grains to the mycotoxins. Thirty spring wheat genotypes including 28 bread wheat and two durum wheat genotypes were evaluated for FHB under a randomized complete block design with three replications. Grain yield and its components were evaluated by using two environmental conditions including disease-free environment (created by Tilt fungicide) as a control and disease-infested environment by hand sporing. The disease incidence (DIC), disease severity (DSV), Fusarium damaged kernels (FDK) and stress susceptibility index (SSI) were evaluated as four types of resistance indices. Combined analysis showed the significant reduction of grain yield via grain weight that was affected by FHB. The bi-plot diagram for ISK (Incidence-Severity-Kernels) and SSI (Stress Susceptibility Index) showed that the Falat cultivar was the most susceptible and Sumi3 and Frontan were two most resistant cultivars to yield reduction.