تأثیر کاربرد کود آلی با منشأ ماهی و میگو بر برخی خصوصیات کمی و کیفی گلرنگ (Carthamus tinctorius L.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشگاه نهاوند، نهاوند، ایران

2 گروه شیمی کاربردی، دانشگاه نهاوند، نهاوند، ایران

چکیده

سابقه و هدف: دانه‌های روغنی، منابع مهم روغن‌های گیاهی هستند. دانه گلرنگ با محتوای روغن 25 تا 45 درصد، یکی از دانه‌های روغنی بسیار ارزشمند می‌باشد. امروزه، انسان‌ها از اثرات مضر کودهای شیمیایی بر محیط زیست آگاه هستند. بنابراین کاربرد کودهای آلی به عنوان یک استراتژی مناسب برای افزایش مادۀ آلی خاک و بهبود ساختار خاک با افزایش پایداری خاکدانه‌ها شناخته می‌شود. یکی از روش‌های کاربرد ضایعات آبزیان، استفاده از آنها به عنوان کود آلی است. کود ماهی، سرشار از مواد غذایی بخصوص نیتروژن و فسفر است که کمبود این عناصر را در مزارع و باغ‌ها رفع می‌کند. کیتین که در اسکلت میگو یافت می‌شود، دومین پلی‌ساکارید نیتروژن‌دار طبیعی فراوان بعد از سلولز بر روی زمین است. مقادیر عظیمی از ضایعات ماهی و پوست میگو، در شرکت‌های تولید غذاهای دریایی در سراسر جهان، دور ریخته می‌شوند. بنابراین کاربرد مواد زائد تجدیدپذیر به عنوان کود، از نظر اقتصادی مناسب است. از آنجا که نیتروژن و فسفر از عناصر ضروری در رشد گلرنگ می‌باشند، کاربرد ضایعات ماهی و پوست میگو که سرشار از این عناصر هستند، می‌تواند باعث افزایش عملکرد کمی و کیفی گلرنگ شود.
مواد و روش‌ها: به منظور بررسی اثر ضایعات میگو و ماهی بر خصوصیات کمی و کیفی گلرنگ، آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با 13 تیمار (شامل 3 گرم میگو در سطح خاک، 3 گرم میگو مخلوط با خاک، 5/1 گرم میگو در سطح و 5/1 گرم میگو مخلوط با خاک، 3 گرم میگو + 2/0 گرم اوره در سطح و 3 گرم میگو + 2/0 گرم اوره مخلوط با خاک، 5/1 گرم میگو + 2/0 گرم اوره در سطح و 5/1 گرم میگو + 2/0 گرم اوره مخلوط با خاک، 5 گرم ماهی در سطح و 5 گرم ماهی مخلوط با خاک، 10 گرم ماهی در سطح و 10 گرم ماهی مخلوط با خاک، شاهد) و 4 تکرار در گلخانه دانشگاه نهاوند انجام شد. تعداد دانه، قطر طبق، تعداد گل در بوته، تعداد شاخه فرعی، وزن هزاردانه، درصد روغن، میزان و نوع اسیدهای چرب اندازه‌گیری گردید.
یافته‌ها: نتایج آزمایش بیانگر تأثیر مثبت کاربرد ضایعات میگو و ماهی بر کلیه صفات مورد بررسی است به طوری که بیشترین قطر طبق (1/2 سانتی‌متر) در تیمار 5/1 گرم میگو در سطح خاک، بیشترین تعداد دانه با کاربرد 5/1 گرم میگو مخلوط با خاک و بالاترین وزن هزار دانه (1/39 گرم) در تیمار 5 گرم ماهی مخلوط با خاک به دست آمد. بیشترین درصد روغن (31/25%) از تیمار 3 گرم میگو + 2/0 گرم اوره مخلوط با خاک به دست آمد. بیشترین لینولئیک اسید (56/73%) از تیمار 3 گرم میگو + 2/0 گرم اوره در سطح خاک، بیشترین میزان اولئیک (22/33%) و لینولنیک (38/0%) در تیمار 5/1 گرم میگو + 2/0 گرم اوره در سطح خاک تولید شد. بیشترین پالمیتیک (32/11%) در تیمار 3 گرم میگو مخلوط با خاک و بیشترین میزان استئاریک (97/1%) در تیمار 10 گرم ماهی در سطح خاک به دست آمد.
نتیجه‌گیری: نتایج آزمایش، تأثیر مثبت ضایعات میگو و ماهی به ویژه میگو را بر کلیه صفات مورد بررسی نشان داد، همچنین با کاربرد همزمان کود آلی و شیمیایی، بیشترین درصد روغن تولید گردید. باتوجه به نتایج این مطالعه و به منظور کاهش کاربرد کودهای شیمیایی و دستیابی به اهداف کشاورزی پایدار، پیشنهاد می‌گردد در مطالعات مزرعه‌ای و وسیع، از ضایعات فراوان ماهی و میگو ، به عنوان جایگزین یا مکملی برای کودهای شیمیایی استفاده گردد. به دلیل حجم زیاد ضایعات ماهی و میگو در جنوب ایران و تحمل بالای گلرنگ به تنش خشکی و شوری، کاربرد ضایعات آبزیان به عنوان کود در کشت گلرنگ می‌تواند موضوع تحقیقات آینده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The effect of applying organic fertilizer with fish and shrimp origin on some quantitative and qualitative traits of Carthamus tinctorius L.

نویسندگان [English]

  • Mahtab Salehi 1
  • Maliheh Safaiee 2
1 Horticultural Sciences and Engineering Department, University of Nahavand, Nahavand, Iran
2 Applied Chemistry Department, University of Nahavand, Nahavand, Iran
چکیده [English]

Background and Objectives: Oil seeds are important sources of vegetable oils. Safflower seed with 25-45% oil is one of the valuable oil seeds. Nowadays, people are aware of chemical fertilizers harmful effects on the environment. So the application of organic amendments is known as a suitable strategy to increase soil organic matter. One of the methods for utilization of aquatic waste is using them as an organic fertilizer. It is full of nutrients especially nitrogen and phosphorous that can eliminate their deficit in farms and gardens. Chitin found in the exoskeleton of shrimp is the second most ubiquitous natural nitrogenous polysaccharide after cellulose on earth. Huge amounts of fish wastes and shrimp have been abandoned by worldwide seafood companies. So using these renewable waste materials as fertilizer is economically feasible. Since nitrogen and phosphorus are essential elements in safflower growth, applying fish wastes and shrimp which are rich in these elements can improve the quantitative and qualitative characteristics of safflower.
Materials and Methods: In order to investigate the effect of shrimp and fish wastes on safflower, an experiment was conducted in completely randomized design with 13 treatments (3 gr shrimp at the soil surface, 3 gr shrimp mixed with soil, 1.5 gr shrimp at soil surface, 1.5 gr shrimp mixed with soil, 3 gr shrimp + 0.2 gr urea at soil surface, 3 gr shrimp + 0.2 gr urea mixed with soil, 1.5 gr shrimp + 0.2 gr urea at soil surface, 1.5 gr shrimp + 0.2 gr urea mixed with soil, 5 gr fish at soil surface, 5 gr fish mixed with soil, 10 gr fish at soil surface, 10 gr fish mixed with soil, and control) and 4 replications in the University of Nahavand. Number of seed, head diameter, number of flowers per plant, number of branches per plant, 1000- grain weight, oil percentage fatty acid content and type were measured.
Results: The results represent the positive effect of shrimp and fish wastes on the studied traits so that the most head diameter (2.1 cm) was observed in the 1.5 gr shrimp at the soil surface treatment, the most seed number by application of 1.5 gr shrimp mixed with the soil, and the highest amount of 1000-grain weight (39.1 gr) in the treatment of 5 gr fish mixed with the soil. The most oil percentage (25.31%) was produced in 3 gr shrimp + 0.2 gr urea mixed with the soil. The most linoleic acid (73.56%) was produced with using 3 gr shrimp + 0.2 gr urea at soil surface and the most oleic acid (33.22%) and linolenic acid (0.38%) belonged to 1.5 gr shrimp + 0.2 gr urea at soil surface treatment. The highest amount of palmitic acid (11.32%) was created in 3 gr shrimp mixed with the soil and the most content of stearic acid (1.97%) in 10 gr fish at the soil surface treatment.
Conclusion: The results showed the positive effect of fish and shrimp wastes especially shrimp, on all of the studied traits. Also, with the simultaneous application of organic and chemical fertilizers, the highest percentage of oil was produced. Considering the results of this study and in order to reduce the use of chemical fertilizers and to achieve sustainable agriculture purposes, we can use abundant fish and shrimp wastes as either an alternative or a complement for chemical fertilizers. Due to abundant sources of fish and shrimp waste in the south of Iran and high resistance of safflower to drought and salinity stress, use of aquatic waste as a fertilizer in safflower cultivation can be the subject of future researches.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fatty acids
  • fish and shrimp wastes
  • head diameter
  • oil seed
  • 1000-grain weight